Miras Hukuku
Mirasın Reddi: Süre, Usul ve Borca Batık Miras
3 dk okuma Y&D Hukuk
Miras yalnızca mal varlığını değil, borçları da kapsar. Mirasçılar, miras bırakanın borçlarından yalnızca mirasla gelen mallarla değil, kendi mal varlıklarıyla da sorumludur. Borçların mal varlığını aştığı durumlarda kanunun tanıdığı çıkış yolu mirasın reddidir; ancak bu hak kısa bir süreye bağlıdır ve bazı davranışlar hakkı ortadan kaldırır.
Ret süresi ne zaman başlar?
Mirasın reddi süresi üç aydır. Bu süre, yasal mirasçılar için miras bırakanın ölümünü öğrendikleri; mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat edenler için ise bunu öğrendikleri tarihten başlar. Vasiyetnameyle mirasçı atananlarda süre, vasiyetnamenin kendilerine resmen bildirildiği tarihten işler. Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hukuk mahkemesinden sürenin uzatılması istenebilir.
Ret nasıl yapılır?
Ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı olarak yapılır. Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir; “şu mal hariç” ya da “borçlar kadar” gibi koşullu ret geçerli değildir. Mahkeme beyanı tutanağa bağlar ve özel kütüğe yazar. Ret, avukat aracılığıyla da yapılabilir; bunun için vekâletnamede özel yetki bulunmalıdır.
Ret hakkını düşüren davranışlar
Süre dolmadan önce mirası sahiplenen mirasçı artık reddedemez. Aşağıdaki davranışlar mirası kabul anlamına gelir:
- Olağan yönetim niteliğinde olmayan ya da miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olmayan işleri yapmak,
- Mirasa ait malları gizlemek ya da kendine mal etmek,
- Miras bırakanın banka hesabındaki parayı çekip harcamak, aracını ya da taşınmazını satmak.
Cenaze giderlerinin ödenmesi ve malların korunmasına yönelik zorunlu işlemler ise kabul anlamına gelmez. Emin olmadığınız bir işlemi yapmadan önce danışmanız, geri dönüşü olmayan bir sonucun önüne geçer.
Borca batık miras: kendiliğinden ret
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli ise ya da resmen tespit edilmişse miras, hiçbir beyana gerek olmadan reddedilmiş sayılır. Buna hükmen ret denir ve üç aylık süreye bağlı değildir. Uygulamada alacaklılar mirasçılara karşı takip başlattığında, mirasçıların bu durumu bir tespit davasıyla ortaya koyması gerekir. Hükmen retten yararlanabilmek için de mirası sahiplenmemiş olmak şarttır.
Reddin sonuçları
Mirası reddeden kişi, miras açıldığı sırada sağ değilmiş gibi işlem görür; payı kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle borçlu bir mirasta, reşit olmayan çocukların da ayrıca mirası reddetmesi gerekebilir; çocuklar adına ret için kural olarak mahkemeden izin alınır. En yakın mirasçıların tamamı mirası reddederse miras iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Öğrenmeden itibaren 3 ay | TMK m. 606 |
| Resmî defter tutulmasının istenmesi | 1 ay | TMK m. 619 |
| Hükmen ret (borca batıklık) | Süreye bağlı değildir | TMK m. 605/2 |
| Alacaklıların reddin iptali davası | Ret tarihinden itibaren 6 ay | TMK m. 617 |
Süreler genel kuralı gösterir; başlangıç tarihi ve istisnalar her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık sorulanlar
Mirası reddedersem ölüm aylığı da kesilir mi?
Hayır. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bağladığı ölüm aylığı mirastan değil, sigortalılıktan doğan kişisel bir haktır; mirasın reddinden etkilenmez.
Üç aylık süreyi kaçırdım; borçlar benden istenebilir mi?
Süre içinde ret yapılmamışsa miras kabul edilmiş sayılır. Ancak miras bırakan ölüm tarihinde borca batık durumdaysa ve mirası sahiplenmediyseniz, hükmen ret tespiti isteme yolu açıktır. Koşulların oluşup oluşmadığı belgeler üzerinden değerlendirilmelidir.
Paylaşım, vasiyetname ve tapu davaları için miras hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınız için hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat, süreler ve parasal sınırlar değişebilir.
