Mirasın Reddi: Süre, Usul ve Borca Batık Miras
Borçlu bir miras nasıl reddedilir, üç aylık süre ne zaman başlar, hangi davranışlar ret hakkını düşürür? Hükmen ret ve reddin sonuçları.
3 dk okumaFaaliyet alanı
Miras Hukuku: paylaşım, ret ve vasiyet
Mirasçılık belgesinden paylaşıma, borçlu mirasın reddinden vasiyetnameye ve mal kaçırma davalarına kadar; aile içi dengeleri gözeten bir yaklaşımla.
Bir yakının kaybından sonra miras işlemleriyle uğraşmak kolay değildir; üstelik bazı haklar ölümden sonraki ilk aylarda kullanılmazsa kaybedilir. Mirasın borçlu olup olmadığının anlaşılması, mirasçılık belgesinin alınması ve mal varlığının tespiti ilk yapılacak işlerdir.
Büromuz, mirasçılar arasında anlaşmayla sonuçlanabilecek paylaşımlardan vasiyetnamenin iptali, tenkis ve muris muvazaası gibi çekişmeli davalara kadar miras hukukunun tamamında hizmet verir. Mirasınızı sağlığınızda planlamak istiyorsanız vasiyetname ve miras sözleşmesi hazırlığında da yanınızdayız.
Miras hukukunda çalıştığımız konular
Mirasçılık belgesi
Veraset ilamının noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınması; hatalı belgenin iptali.
Mirasın reddi
Borçlu mirasın üç ay içinde reddedilmesi; terekenin borca batık olduğu hâllerde mirasın reddedilmiş sayılmasının tespiti.
Mirasın paylaşılması
Mirasçılar arasında paylaşma sözleşmesi; anlaşma sağlanamazsa paylaşma ve ortaklığın giderilmesi davası.
Vasiyetname ve miras sözleşmesi
Vasiyetnamenin düzenlenmesi, açılması ve yerine getirilmesi; ehliyetsizlik, şekil eksikliği ve irade sakatlığı nedeniyle iptali.
Tenkis davası
Miras bırakanın saklı payı aşan kazandırmalarının, saklı paylı mirasçıların payını karşılayacak ölçüde indirilmesi.
Muris muvazaası
Mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla satış gibi gösterilen bağışların iptali ve tapunun mirasçılar adına tescili.
Mirastan çıkarma
Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) ve mirastan yoksunluk hâlleri; çıkarmanın iptali.
Terekenin tespiti ve korunması
Mal varlığının ve borçların belirlenmesi, resmî defter tutulması ve terekenin yönetimi.
Denkleştirme
Miras bırakanın sağlığında bazı mirasçılara yaptığı karşılıksız kazandırmaların paylaşımda hesaba katılması.
İntikal ve vergi işlemleri
Taşınmazların mirasçılar adına tescili, banka ve araç işlemleri, veraset ve intikal vergisi beyanı.
Kim, ne kadar pay alır?
Vasiyetname yoksa miras, kanunda belirlenen sıraya ve oranlara göre paylaşılır. Miras bırakanın çocukları eşit pay alır; sağ kalan eşin payı ise kiminle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir.
- Eş, çocuklarla birlikte mirasçıysa mirasın dörtte biri eşe, kalanı çocuklara kalır.
- Çocuk yoksa ve eş, miras bırakanın anne ve babasıyla (ya da onların çocuklarıyla) birlikte mirasçıysa mirasın yarısı eşindir.
- Eş, büyükanne ve büyükbabalarla birlikte mirasçıysa dörtte üç; onlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
Miras bırakan vasiyetname düzenlemiş olsa bile çocukların, anne-babanın ve eşin kanunla korunan bir saklı payı vardır. Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payınız ihlal edilmişse tenkis davasıyla bunu geri isteyebilirsiniz.
Miras borçluysa ne yapılmalı?
Mirasçılar, miras bırakanın borçlarından yalnızca mirasla değil, kendi mal varlıklarıyla da sorumludur. Bu nedenle borçların mal varlığını aşıp aşmadığı belirsizse acele etmemek gerekir.
Mirası reddetmek için ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz günden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurmanız gerekir. Bu süre içinde mirasa ait malları sahiplenmek, satmak ya da olağan yönetimi aşan işlemler yapmak ret hakkınızı düşürür. Ölüm tarihinde miras bırakanın borca batık olduğu açıkça belliyse miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır; ancak alacaklılara karşı bunu ileri sürebilmek için çoğu zaman tespit davası açmak gerekir.
Süreç nasıl ilerler?
Durumun belirlenmesi
Mirasçılar, mal varlığı ve borçlar tespit edilir; ret süresi ve diğer süreler hesaplanır.
İlk 3 ay önemliBelgelerin alınması
Mirasçılık belgesi çıkarılır; tapu, banka ve araç kayıtları ile varsa vasiyetname elde edilir.
Paylaşım ya da dava
Mirasçılar anlaşabiliyorsa paylaşma sözleşmesi yapılır; anlaşamıyorsa ilgili dava açılır.
İntikal ve tescil
Paylaşıma göre tapu tescili, hesapların aktarılması ve vergi beyanı tamamlanır.
Bilinmesi gereken süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Ölümün ve mirasçılığın öğrenilmesinden itibaren 3 ay | TMK m. 606 |
| Resmî defter tutulmasının istenmesi | 1 ay | TMK m. 619 |
| Tenkis davası | Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde 10 yıl | TMK m. 571 |
| Vasiyetnamenin iptali | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 10 yıl (kötüniyetlilere karşı 20 yıl) | TMK m. 559 |
| Veraset ve intikal vergisi beyannamesi | Ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse 4 ay | 7338 sayılı K. m. 9 |
| Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali | Süreye bağlı değildir | Yargıtay uygulaması |
Süreler genel kuralı gösterir; başlangıç tarihi ve istisnalar her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
Aşağıdaki belgelerin tamamı elinizde olmayabilir; bulabildiklerinizi getirmeniz ilk değerlendirmeyi hızlandırır.
- Ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Varsa mirasçılık belgesi
- Tapu kayıtları ve araç ruhsatları
- Banka hesaplarına ilişkin bilgiler
- Vasiyetname ya da miras sözleşmesi
- Borçlara ilişkin belgeler (kredi, icra, vergi)
- Sağlığında yapılan devirlere ait tapu kayıtları
- Diğer mirasçıların iletişim bilgileri
Miras Hukuku hakkında sık sorulanlar
Mirasçılık belgesini nereden alabilirim?
Nüfus kayıtlarında bir eksiklik ya da karışıklık yoksa herhangi bir noterden aynı gün içinde alabilirsiniz. Kayıtlar yetersizse, yabancı uyruklu mirasçı varsa ya da noter belge düzenleyemiyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Babamın borçları vardı; mirası reddetmezsem ne olur?
Üç aylık süre içinde ret beyanında bulunmazsanız mirası kabul etmiş sayılırsınız ve borçlardan kendi mal varlığınızla da sorumlu olursunuz. Borçların mirası aştığı ölüm tarihinde açıkça belliyse mirasın reddedilmiş sayıldığının tespiti istenebilir; bu yolun koşullarını dosyanız üzerinden değerlendirmek gerekir.
Babam sağlığında evi kardeşime devretmiş; dava açabilir miyim?
Devir tapuda satış olarak gösterilmiş ama gerçekte bağış yapılmışsa ve amaç diğer mirasçılardan mal kaçırmaksa, muris muvazaası nedeniyle tapunun iptalini isteyebilirsiniz. Devir açıkça bağış olarak yapılmışsa saklı payınız oranında tenkis davası gündeme gelir.
Vasiyetnameyle bütün mal varlığı tek kişiye bırakılabilir mi?
Miras bırakan, ancak saklı paylar dışında kalan bölüm üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Bütün mal varlığını tek kişiye bırakan bir vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz; ancak saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak paylarını alabilir.
Kardeşlerim paylaşıma yanaşmıyor; ne yapabilirim?
Her mirasçı, dilediği zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Taşınmazlar bakımından ortaklığın giderilmesi davası açılır; bu davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Mal aynen bölünemiyorsa satılarak bedeli paylar oranında dağıtılır.
Bilgilendirme
Bu sayfa genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her olayın koşulları farklıdır. Süreler ve parasal sınırlar değişebileceğinden işlem yapmadan önce güncel durumu bir avukatla değerlendirin.
İlgili yazılar
Gözaltına Alınan Kişinin Hakları ve Yakınlarının Yapabilecekleri
Gözaltı süresi ne kadardır, gözaltındaki kişinin hangi hakları vardır, yakınları ne yapabilir? Susma hakkı, avukat yardımı ve tutuklama kararına itiraz.
3 dk okuma
Vergi Cezası Geldiğinde: Uzlaşma, İndirim ve Dava Yolları
Vergi ve ceza ihbarnamesi geldiğinde otuz gün içinde hangi yollara başvurulabilir? Uzlaşma, cezada indirim ve dava; hangisi ne zaman tercih edilir?
2 dk okuma